Con Dao als broedgebied voor zeeschildpadden
Con Dao is een afgelegen eilandengroep voor de zuidkust van Vietnam. Een groot deel van de eilanden valt onder het beschermde gebied van Con Dao National Park, dat meer dan 80% van het landoppervlak beslaat en ook de omliggende zee beschermt. Juist die combinatie van isolatie en strenge natuurbescherming maakt Con Dao ecologisch bijzonder, vooral als broedgebied voor zeeschildpadden.
Elk jaar komen hier honderden groene zeeschildpadden en olive ridley-schildpadden aan land om hun eieren te leggen. In totaal zijn er 16 bekende broedstranden, waarbij Bay Canh Island veruit de belangrijkste is: ongeveer 70% van alle schildpadden kiest dit eiland. Het broedseizoen loopt van april tot en met november, met een duidelijke piek tussen mei en september. In deze periode komen de vrouwtjesschildpadden ’s nachts aan land, graven een nest van ongeveer 60 centimeter diep en leggen daar meestal 80 tot 120 eieren in. Daarna werken ze het nest zorgvuldig weg onder het zand en keren terug naar zee. De verdere ontwikkeling van de eieren gebeurt onder toezicht van parkmedewerkers.
Het aantal nestelende schildpadden in Vietnam is de afgelopen decennia sterk afgenomen door vervuiling, verlies van leefgebied en illegale jacht. In de jaren tachtig werden er jaarlijks nog zo’n 10.000 nesten geregistreerd; in 2019 waren dat er nog maar ongeveer 450. Juist daarom speelt Con Dao een belangrijke rol in bescherming en herstel. Dankzij actieve bewaking en begeleiding worden hier elk jaar naar schatting 150.000 jonge schildpadden veilig uitgezet in zee.
Hoe zeeschildpadden op Con Dao worden beschermd
Om de sterk teruggelopen schildpaddenpopulatie te beschermen, voert Con Dao National Park sinds 1993 een speciaal beschermingsprogramma voor zeeschildpadden uit. Daarmee is Con Dao uitgegroeid tot het belangrijkste broedgebied voor zeeschildpadden in Vietnam. Het programma richt zich op het volgen en beveiligen van nesten, het veiligstellen van eieren die gevaar lopen en het vergroten van de overlevingskans van jonge schildpadden. Sinds de start zijn zo meer dan 1,5 miljoen jonge schildpadden succesvol in zee uitgezet.
Tijdens het broedseizoen patrouilleren boswachters ’s nachts langs de stranden. Eieren die risico lopen door getijden, roofdieren of menselijke verstoring worden voorzichtig verplaatst naar beschermde uitbroedplaatsen. Omdat zeeschildpadden extreem gevoelig zijn voor geluid en fel licht, gebeurt dit werk vrijwel volledig in het donker, met speciaal aangepaste verlichting.
De temperatuur waarin de eieren uitkomen bepaalt het geslacht van de jonge schildpadden. Om een natuurlijke balans te behouden, wordt een deel van de eieren in de zon geplaatst en een ander deel afgedekt met schaduwnetten. Deze gecontroleerde manier van uitbroeden heeft het succes van het programma sterk vergroot: jaarlijks worden meer dan duizend nesten beschermd, met een uitkomstpercentage van rond de 80%.
Door deze aanpak is Con Dao een van de laatste veilige plekken in Vietnam voor bedreigde zeeschildpadden. Voor bezoekers betekent dit geen garantie op een spektakel, maar wel de kans om — onder strikte voorwaarden — een zeldzaam en kwetsbaar natuurproces van dichtbij mee te maken: het moment waarop jonge schildpadden uit het zand kruipen en hun eerste weg naar zee vinden.
Soorten zeeschildpadden op Con Dao
Op de stranden van Con Dao komen twee soorten zeeschildpadden aan land om te nestelen: de groene zeeschildpad en de olive ridley-schildpad. Beide soorten zijn bedreigd en maken deel uit van een kwetsbaar ecosysteem dat actief wordt beschermd. Ze spelen een belangrijke rol in het zeeleven rond Con Dao en staan daarom centraal in de beschermingsprogramma’s van het nationale park.
Groene zeeschildpad (Green Sea Turtle)
De groene zeeschildpad (Chelonia mydas) is veruit de meest voorkomende soort op Con Dao. Je herkent deze schildpad aan het gladde, licht hartvormige schild, dat varieert van olijfgroen tot donkerbruin. Volwassen dieren kunnen tot ongeveer 1,5 meter lang worden en een gewicht bereiken van zo’n 200 kilo. Het zijn sterke zwemmers die enorme afstanden afleggen tussen voedselgebieden en broedstranden.
Groene zeeschildpadden leven vooral van zeegras en algen. Door dit dieet krijgt hun lichaamsvet een groenige kleur, waar de naam vandaan komt. In het wild kunnen ze 70 tot 80 jaar oud worden. Vrouwtjes keren vaak terug naar hetzelfde strand waar ze zelf zijn geboren om eieren te leggen. Per nest gaat het meestal om 80 tot 120 eieren, en binnen één seizoen kunnen ze meerdere nesten maken.
Olive ridley-schildpad (Olive Ridley Sea Turtle)
De olive ridley-schildpad (Lepidochelys olivacea) is een stuk kleiner dan de groene zeeschildpad. Volwassen dieren worden doorgaans 60 tot 70 centimeter lang en wegen tussen de 35 en 50 kilo. Ze zijn genoemd naar hun olijfkleurige, licht bolle schild.
Deze soort staat bekend om het bijzondere nestelgedrag dat arribada wordt genoemd, waarbij grote aantallen vrouwtjes tegelijk aan land komen om eieren te leggen. Op Con Dao komt dit grootschalige fenomeen minder vaak voor, maar ook hier nestelen olive ridleys regelmatig. Ze zijn alleseters en voeden zich onder andere met kwallen, krabben en garnalen. De levensverwachting ligt rond de 50 jaar of ouder. Per nest leggen ze meestal 80 tot 100 eieren en ook zij kunnen meerdere keren per seizoen nestelen.
Beste periode om schildpadden te zien op Con Dao
Op Con Dao zijn er grofweg twee momenten waarop je het leven van zeeschildpadden kunt meemaken, elk met een heel ander karakter.
- Van april tot en met oktober is het nestelseizoen. In deze periode komen volwassen vrouwtjesschildpadden ’s nachts aan land om hun eieren te leggen. Dat gebeurt buiten het zicht van de meeste bezoekers en alleen onder strikte begeleiding, omdat rust en duisternis essentieel zijn voor de dieren.
- Van mei tot en met december is het uitkomstseizoen. Dan kruipen jonge schildpadden uit het zand en beginnen ze hun eerste tocht naar zee. Con Dao National Park organiseert op vaste momenten het gecontroleerd uitzetten van jonge schildpadden, waarbij bezoekers — onder voorwaarden — aanwezig kunnen zijn.
Wil je de grootste kans hebben om beide fases mee te maken, dan zijn mei tot en met september de meest actieve maanden. Ook dan geldt: het blijft natuur. Waarnemingen zijn nooit gegarandeerd en afhankelijk van timing, weersomstandigheden en beschermingsregels.
Waar kun je schildpadden zien op Con Dao?
Zeeschildpadden nestelen op meerdere stranden verspreid over de eilanden van Con Dao, maar de aantallen verschillen sterk per locatie. Bay Canh Island is veruit het belangrijkste broedgebied en is goed voor bijna 80% van alle nestelende schildpadden in de archipel. Andere bekende neststranden zijn Cau Islet, Tre Lon Islet, Tai Islet en Duong Beach. Deze plekken hebben zacht zand, weinig bebouwing en nauwelijks menselijke verstoring, precies wat schildpadden nodig hebben om te nestelen.
Van al deze locaties is er slechts één strand waar bezoekers ’s nachts, onder strikte voorwaarden, aanwezig mogen zijn om het eieren leggen van de vrouwtjesschildpadden te zien. Alle andere stranden zijn volledig afgesloten voor publiek en staan onder streng toezicht van Con Dao National Park. Dat is nodig om de rust te bewaren en zowel de volwassen schildpadden als de jongen zo goed mogelijk te beschermen.
Schildpadden tours op Con Dao: uitkomen en uitzetten
Een van de meest bijzondere ervaringen op Con Dao is het zien van nestelende zeeschildpadden of het uitzetten van jonge schildpadjes. Dit gebeurt altijd onder begeleiding van rangers van Con Dao National Park. Het gaat nadrukkelijk om natuurbescherming, niet om toerisme, en alles is strak gereguleerd. Sommige programma’s kunnen worden gecombineerd met activiteiten zoals snorkelen of een korte trekking, maar de schildpadden staan altijd centraal.
Moederschildpadden zien nestelen (avond- en nachttour)
’s Avonds en ’s nachts komen vrouwtjesschildpadden aan land op Bay Canh Island, het belangrijkste broedgebied van Con Dao. Deze tour vindt plaats onder begeleiding van parkmedewerkers, die streng letten op stilte en minimale verlichting. Schildpadden zijn extreem gevoelig voor geluid en licht, waardoor bezoekers soms langere tijd moeten wachten voordat er überhaupt iets gebeurt.
Als er een schildpad arriveert, geven de rangers uitleg en mag je van dichtbij — maar op afstand — meekijken hoe het nest wordt gegraven en de eieren worden gelegd. Per nest gaat het meestal om 80 tot 120 eieren, waarna de schildpad het nest afdekt en terugkeert naar zee. Waarnemingen zijn nooit gegarandeerd, maar in het piekseizoen van mei tot en met september is de kans het grootst.
Jonge schildpadden uitzetten (ochtendtour)
Het uitzetten van jonge schildpadden in de vroege ochtend is de populairste activiteit op Con Dao. Na een broedperiode van ongeveer 60 dagen komen de eieren uit en zijn de jonge schildpadjes klaar om naar zee te gaan. Bezoekers krijgen, onder begeleiding van rangers, een mandje met jonge schildpadden en leren hoe ze deze op een verantwoorde manier loslaten.
Dit gebeurt altijd vroeg in de ochtend, vóór 08.00 uur, om de dieren te beschermen tegen hitte en roofdieren. Omdat het uitkomen van de eieren nauwkeurig wordt gemonitord, is deze activiteit beter te plannen en voorspelbaarder dan de nachtelijke nesteltour.
Hoe boek je een schildpaddenactiviteit op Con Dao?
Het boeken van een schildpaddenactiviteit op Con Dao is meestal niet ingewikkeld. In de praktijk kan bijna elk hotel op het eiland dit voor je regelen. Daarnaast zijn er in Con Dao zelf kleine lokale reisbureautjes waar je gewoon kunt binnenlopen om te informeren en te boeken.
Wil je dit liever vooraf vastleggen, dan kan dat ook. Als je een rondreis door Vietnam boekt via Local Vietnam, kan deze ervaring als onderdeel van de reis worden ingepland. We bieden geen losse schildpaddentours aan, maar kunnen het wel meenemen binnen een complete reis. Een alternatief is om vóór aankomst contact op te nemen met je hotel en te vragen of zij dit voor je kunnen reserveren.
Duiken met schildpadden op Con Dao
Con Dao staat bekend om zijn gezonde koraalriffen en rijke onderwaterleven. Een schildpad tegenkomen tijdens een duik is hier mogelijk, maar zeker geen vanzelfsprekendheid. Hon Bay Canh, het belangrijkste broedgebied voor zeeschildpadden, is juist volledig gesloten voor boten en duikers. Dat betekent dat je daar niet kunt duiken, ook al nestelen daar de meeste schildpadden.
Toch is er in andere delen van de archipel een kans om schildpadden onder water te zien. Het gaat dan vooral om groene zeeschildpadden en soms ook hawksbill-schildpadden. Ze zijn niet heel talrijk en waarnemingen zijn altijd afhankelijk van geluk en timing, maar af en toe worden ze gezien rond de riffen.
De grootste kans heb je tijdens het piekseizoen van mei tot en met oktober, wanneer er meer schildpadden in de wateren rond Con Dao aanwezig zijn. Duiklocaties in de omgeving van Hon Cau en Hon Tai, en enkele plekken rondom Hon Bay Canh (buiten de beschermde zone), staan bekend om sporadische schildpadwaarnemingen. Ook hier geldt: niets is gegarandeerd.
Wil je meer weten over geschikte duikplekken, seizoenen en wat je realistisch kunt verwachten onder water, lees dan ook onze uitgebreide gids over duiken in Con Dao. Die gaat dieper in op duikcondities, zichtbaarheid en het type zeeleven dat je hier kunt tegenkomen.
